٢٩
وَلَا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً اِلى عُنُقِكَ وَلَا تَبْسُطْهَا كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُومًا مَحْسُورًا
(29) ve la tec’al yedeke magluleten ila unukike ve la tebsutha küllel beşti fe tak’ude melumem mahsura
elini boynuna bağlayıp (cimrilik) yapma dağıtacağın hepsini dağıtma sonra oturur kalırsın kınanmış eli boş olarak
| 1. | ve lâ tec’al | : ve kılma, yapma |
| 2. | yedeke maglûleten | : elini bağlamış |
| 3. | ilâ unukı-ke | : boynuna |
| 4. | ve lâ tebsut-hâ | : ve tutma, onu fazla harcama |
| 5. | kulle el bastı | : büsbütün açma, hepsini açma, açıp savurma |
| 6. | fe | : böylece, sonra, o zaman |
| 7. | tak’ude | : kalırsın |
| 8. | melûmen | : kınanmış |
| 9. | mahsûren | : malı tükenmiş |
SEBEB-İ NÜZUL
Vâhıdî’nin kendi isnadıyla Abdullah ibn Mes’ûd’dan rivayetinde o şöyle anlatıyor: Rasûlullah (sa)’a bir çocuk geldi ve: “Annem, senden şunu şunu istiyor.” dedi. Allah’ın Rasûlü (sa): “Bugün yanımızda size verecek bir şey yok.” buyurdular. Çocuk: “O halde gömleğini bana giydir.” diyor.” dedi. Allah’ın Rasûlü (sa) üzerindeki gömleği çıkarıp çocuğa verdi ve kendisi de evde gömleksiz olarak oturdu da işte bunun üzerine Allah Tealâ bu âyet-i kerimeyi indirdi.
Câbir ibn Abdulah’tan gelen bir rivayet biraz daha ayrıntılı: Allah’ın Rasûlü (sa) bir gün ashabı arasında otururken bir çocuk kendisine geldi ve: “Ey Allah’ın Rasûlü, annem kendisine bir zırh giydirmenizi istiyor.” dedi. Rasûlullah (sa)’ın ise o gün sadece üzerindeki gömleği vardı. Çocuğa: “Bir saatten bir saate bakarsın bir şey gelir. Başka bir vakitte tekrar gel.” buyurdular. Çocuk annesine döndü. Annesi: “Rasûlullah (sa)’a git ve de ki: “Annem, üzerindeki gömleği kendisine giydirmeni istiyor.” Rasûlullah (sa) evine girdi, gömleğini çıkarıp çocuğa verdi ve kendisi de evde çıplak olarak oturdu. Bilâl namaz için ezan okuduğunda (Rasûlullah (sa)’a bir gömlek gelmemişti ki giysin de) namaza çıksın. İnsanlar Efendimiz (sa)’i namaz için beklediler, çıkmayınca da durumu nedir acaba diye şüphelendiler. İçlerinden birini gönderdiler. Efendimiz (sa)’in yanına girdi ve gördüler ki gömleği yok, o halde oturuyor. İşte bunun üzerine Allah Tealâ bu âyet-i kerimeyi indirdi.
Ebu Ümâme’den rivayete göre Hz. Peygamber (sa) bir gün Hz. Aişe’ye “Elimde ne varsa infak eyle, sadaka olarak dağıt.” buyurmuşlardı. Hz. Aişe: “O zaman elimizde hiçbir şey kalmaz.” dedi de Allah Tealâ bu âyet-i kerimeyi indirdi.
Saîd ibn Mansûr ve İbnu’l-Munzir’in Seyyar Ebu’l-Hakem’den rivayetlerine göre bir gün Hz. Peygamber (sa)’e Irak’tan bir miktar elbise kumaş gibi şeyler gelmişti. Allah’ın Rasûlü (sa), kendisine gelen şeyleri hemen dağıtır, ashabına verirdi. Nitekim bu gelenleri de hemen insanlara dağıttı. Bu arada Hz. Peygamber (sa)’e bir şeyler geldiğini duyan bazı araplar: “Gidelim Hz. Peygamber (sa)’den biz de isteyelim.” dediler ve geldiler bir de baktılar ki gelenler dağıtılıp bitmiş. İşte Allah Tealâ bunun üzerine bu âyet-i kerimeyi indirdi.
Bu rivayetlere göre âyet-i kerime Medine-i Münevvere’de nazil olmuştur.
