٢
وَاِنْ يَرَوْا ايَةً يُعْرِضُوا وَيَقُولُوا سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ
(2) veiyyerav ayetey yu’ridu ve yekulu sihrun mustemir
Eğer bir mucize görürlerse (onlar) yüz çevirirler “bu sürüp gelen bir sihirdir” derler
| 1. | ve in yerev | : ve eğer görseler |
| 2. | âyeten | : bir âyet, bir mucize |
| 3. | yu’ridû | : yüz çevirirler |
| 4. | ve yekûlû | : ve derler |
| 5. | sihrun | : sihir, büyü |
| 6. | mustemirrun | : sürekli, devamlı |
وَإِنْ يَرَوْاeğer görselerآيَةً bir ayetيُعْرِضُواyüz çevirirlerوَيَقُولُواve derlerسِحْرٌ bir sihirdirمُسْتَمِرٌّsüregelen
SEBEB-İ NÜZUL
a) Abd ibn Humeyd kanalıyla Enes’den rivayette o şöyle demiştir: Mekkeliler Hz. Peygamber (sa)’den mucize göstermesini istediler de ay Mekke’de iki kere (ikiye) yarıldı ve bunun üzerine “Kıyamet saati yaklaştı ve ay yarıldı.” âyet-i kerimesi nazil oldu.
İbn Zeyd der ki: Ay yarıldığı zaman yarısı Ku’aykı’ân üzerinde, diğer yarısı da Ebu Kubeys (dağı) üzerinde görüldü. İbn Mes’ûd şöyle demiştir: Ay yarıldığı zaman Kureyş: “İbn Ebî Kebşe sizi büyüledi, yolculara sorun.” dediler de (o gece) yoldan gelenlere sordular; onlar da: “Evet biz de gördük.” dediler ve bunun üzerine Allah Tealâ “Kıyamet saati yaklaştı ve ay yarıldı.”yı indirdi. Kureyşliler Hz. Peygamber (sa)’i bazan “İbn Ebî Kebşe” adıyla çağırırlardı.
Ebu Nuaym’ın Delâil’de İbn Abbâs’tan rivayetine göre Hz. Peygamber (sa) Mekke’de iken müşrikler toplanıp O’na gelmişler. İçlerinde el-Velîd ibnu’l-Muğîra, Ebu Cehl ibn Hişâm, el-As ibn Vâil, el-As ibn Hişâm, el-Esved ibn Abdi Yağûs, el-Esved ibnu’l-Muttalib, Rabîa ibnu’l-Esved ve en-Nadr ibnu’l-Hâris de varmış. Hz. Peygamber (sa)’e: “Eğer davanda doğru isen bizim için ayı ikiye yar; yarısı Ebu Kubeys, yarısı da Ku’aykı’ân üzerinde olsun.” demişler. Hz. Peygamber (sa): “Bunu yaptığım takdirde iman edecek misiniz?” diye sormuş, onlar da evet, demişler. O gece ay dolunay imiş. Hz. Peygamber (sa) istediklerini vermesi için Rabbine dua etmiş ve ay ikiye yarılıp yarısı Ebu Kubeys, yarısı da Ku’aykı’ân üzerinde görünmüş. Rasûlullah (sa): “Ey Ebu Seleme ibn Abdi’l-Esed, ey el-Erkam ibnu’l-Erkam şahid olunuz.” diye seslenmiş. Bu rivayette âyetlerin bunun üzerine nazil olduğu kaydı yoksa da yukarda verilen olayın aynısıdır.
b) Yine Ebu Nuaym’ın Atâ’ kanalıyla İbn Abbâs’tan rivayetine göre Mekke müşrikleri Hz. Peygamber (sa)’e gelmişler ve: “Senin peygamber olduğunu anlıyacağımız bir mucizen yok mu?” demişler. Hemen Cibril inmiş ve: “Ey Muhammed, mekkelilere söyle, bu gece toplansınlar, onlar bir mucize görecekler.” demiş ve Hz. Peygamber de Cibril’in söylediklerini onlara haber vermiş. Gece olunca toplanıp çıkmışlar. Ayın da ondördü (yani ay dolunay) imiş. Ay ikiye yarılmış; yarısı Safa üzerinde, yarısı da Merve üzerinde imiş. Gözlerini ovuşturarak yine bakmışlar, tekrar gözlerini silip bir daha bakmışlar, üçüncü kez gözlerini silip yine bakmışlar ve hep aynı şekilde gömüşler de: “Bu olsa olsa bir büyüdür.” demişler ve işte bunun üzerine Allah Tealâ “Kıyamet saati yaklaştı ve ay yarıldı.” ayetini indirmiş.
Ayrıca Hz. Peygamber (sa)’den Mekke müşrikleri tarafından ayın ikiye yarılması şeklinde bir mucize göstermesini istedikleri ve kendilerine bu mucizenin gösterildiği hadisi içlerinde Abdullah ibn Ömer, Huzeyfe, Cübeyr ibn Mut’im, İbn Abbâs ve Enes ibn Mâlik’in de bulunduğu bir cemaat tarafından rivayet edilmiş olup bunda bütün müfessirlerin de icmaı vardır.
Ebu Halîm Ukayl ibn Muhammed el-Cürcânî kanalıyla Abdullah ibn Mes’ûd’dan rivayette o şöyle anlatıyor: Rasûlullah (sa) zamanında ay (ikiye) yarılıp ayrıldı. Kureyşliler: “Bu İbn Ebî Kebşe (Hz. Muhammed’i kastediyorlar)’nin yaptığı bir büyüdür. Sizi büyüledi de ayı yarılmış gördünüz. Evet sizi büyüledi ama yolda olan yolcuları da büyülemiş olamaz ya. Onlara bir sorun bakalım ay gerçekten ikiye ayrılıp yarılmış mı?” dediler ve yoldan gelen yolculara sordular, onlar da: “Evet ayın ikiye varıldığını biz de gördük.” dediler ve işte bunun üzerine Allah Tealâ: “Kıyamet saati yaklaştı ve ay yarıldı. Onlar bir âyet görürlerse yüz çevirirler ve süregelen bir büyüdür, derler.” âyet-i kerimesini indirdi.
c) Taberânî’nin Ahmed ibn Amr el-Bezzâr kanalıyla İbn Abbâs’tan rivayetinde o şöyle demiştir: Hz. Peygamber (sa) zamanında ay tutulmuştu. “Ay büyülendi.” dediler de bunun üzerine “Saat yaklaştı ve ay yarıldı. Onlar bir âyet görürlerse yüz çevirirler ve süregelen bir büyüdür, derler.” âyet-i kerimeleri nazil oldu
